Avrupa, Rusya ile uzun süreli savaşa hazır değil
Avrupa’nın Rusya ile yaşanabilecek olası bir askeri çatışmada uzun süreli bir savaşı sürdürme kapasitesi konusunda yeni soru işaretleri gündeme geldi. NATO ile koordineli çalışan Avrupalı savunma planlamacıları ve yetkililer, kıtanın özellikle uzun süreli bir yıpratma savaşının gerektireceği mühimmat, savunma sanayisi kapasitesi ve siyasi dayanıklılık açısından hâlâ önemli eksikleri bulunduğuna dikkat çekiyor.
Avrupa’nın savunma harcamalarını son yıllarda önemli ölçüde artırmasına rağmen, artan bütçelerin kısa sürede yeterli askeri kapasiteye dönüşmediği belirtiliyor. Avrupa Sayıştayı’nın son değerlendirmesinde de Avrupa Birliği’nin 2030 yılına kadar savunma hazırlığı hedeflerine ulaşmasının hâlâ belirsiz olduğu, ülkeler arasındaki koordinasyon eksiklikleri ve savunma sanayisindeki kapasite sorunlarının önemli engeller oluşturduğu vurgulandı.
Mühimmat ve üretim kapasitesi kritik başlıklardan biri
Ukrayna’daki savaş, modern bir çatışmada mühimmat tüketiminin Avrupa ülkelerinin mevcut üretim kapasitesini ne kadar zorlayabileceğini ortaya koydu. Avrupa ülkeleri Ukrayna’ya kapsamlı askeri destek sağlarken kendi stoklarının yenilenmesi ve savunma sanayisinin üretim hızının artırılması konusunda baskı altında kaldı.
NATO da bu açığın farkında. İttifak, savunma sanayisinin üretim kapasitesini artırmak, mühimmat stoklarını güçlendirmek ve savaş sırasında ihtiyaç duyulacak tedarik zincirlerini güvence altına almak için yeni yatırımlar ve ortak alım programları yürütüyor. NATO’ya göre Avrupalı müttefikler ve Kanada’nın savunma harcamaları 2026’da bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 20 arttı.
Temmuz ayında NATO bünyesinde 155 milimetrelik güdümlü mühimmat için yeni bir tedarik sözleşmesinin imzalanması da mühimmat stoklarının yenilenmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü gösteriyor.
ABD desteğinin önemi sürüyor
Avrupa’nın karşı karşıya olduğu temel sorunlardan biri de kritik askeri kabiliyetlerde ABD’ye olan bağımlılık. Hava savunması, uzun menzilli ateş gücü, istihbarat, lojistik ve bazı gelişmiş silah sistemlerinde Avrupa’nın kendi başına yeterli kapasiteye ulaşması zaman alıyor.
ABD’nin Avrupa’nın savunmasındaki rolünün geleceğine ilişkin belirsizlikler de bu tartışmayı daha önemli hale getiriyor. Son dönemde Avrupa’da, ABD’nin aynı anda birden fazla kriz nedeniyle mühimmat ve füze stokları üzerinde baskı oluşması halinde NATO’nun Avrupa kanadının nasıl destekleneceği konusunda endişeler dile getiriliyor.
Bununla birlikte, mevcut değerlendirmeler Rusya’nın NATO’ya yakın zamanda doğrudan saldırı düzenleyeceği anlamına gelmiyor. NATO yetkilileri geçtiğimiz günlerde Rusya’nın Avrupa’daki hibrit faaliyetlerinin arttığını, ancak ittifakın şu aşamada doğrudan bir saldırı tehdidini yakın olarak değerlendirmediğini açıkladı.
NATO savunmasını güçlendirmeye çalışıyor
NATO, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaşı sonrasında Avrupa’nın doğu kanadındaki askeri varlığını önemli ölçüde güçlendirdiğini ve Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana en kapsamlı savunma planlarını oluşturduğunu belirtiyor. İttifak ayrıca kara, hava, deniz, siber ve uzay alanlarındaki kapasitesini artırmaya yönelik çalışmalar yürütüyor.
NATO’nun Ankara’daki 2026 Zirvesi’nde de savunma yatırımlarının artırılması ve Avrupa’nın savunma sanayisinin güçlendirilmesi konusunda yeni kararlar alındı. İttifak, kolektif savunmanın temelini oluşturan 5. maddeye bağlılığını da yeniden teyit etti.
Uzmanların üzerinde durduğu temel mesele ise olası bir çatışmanın yalnızca ilk günlerdeki askeri kapasiteyle sınırlı kalmaması. Uzun süreli bir savaş; mühimmat üretimi, yedek parça, lojistik, enerji, insan gücü ve siyasi iradenin aynı anda sürdürülebilmesini gerektiriyor. Avrupa’nın mevcut hazırlıklarının bu ölçekte bir savaşı uzun süre destekleyip destekleyemeyeceği sorusu da savunma planlamacılarının gündemindeki en önemli başlıklardan biri olmaya devam ediyor.
Dolayısıyla mevcut değerlendirmeler, Avrupa’nın Rusya karşısında savunmasız olduğu yönünde kesin bir hükümden ziyade, uzun süreli ve yüksek yoğunluklu bir savaş için kapasitesini hızla artırması gerektiğine işaret ediyor.
