Kiralama süreci başladı

Tarım ve Orman Bakanlığı, üst üste iki yıl işlenmediği belirlenen özel mülkiyetteki tarım arazilerini sezonluk olarak kiraya vermeye hazırlanıyor. İl ve ilçe müdürlüklerince tespit edilen araziler için listeler yayımlanırken arazi sahiplerine itiraz hakkı tanınıyor. Kira gelirleri ise mülk sahiplerine ödenecek.

Düzenleme 2024 yılında yürürlüğe girdi

Uygulamanın hukuki dayanağını, 22 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik” oluşturuyor.

Yönetmelik kapsamında 2025 ve 2026 üretim dönemlerine ilişkin tespit çalışmaları gerçekleştirildi. Üst üste iki yıl işlenmediği belirlenen araziler için 2026 yılının son çeyreğinde kiralama işlemlerinin yapılması planlandı.

Dolayısıyla söz konusu uygulama yeni alınmış tek seferlik bir karardan ziyade, 2024’te yürürlüğe giren düzenlemenin fiilen uygulanmaya başlaması anlamına geliyor.

Her boş arazi kiraya verilmeyecek

Düzenleme, gerçek veya tüzel kişilere ait olup üst üste iki yıl boyunca tarımsal üretim yapılmayan arazileri kapsıyor.

Bir arazinin işlenmediğine yalnızca masa başında karar verilmeyecek. İl ve ilçe tarım müdürlüklerinde oluşturulan komisyonlar şu verilerden yararlanacak:

• Kadastro ve parsel kayıtları
• Uydu görüntüleri
• Coğrafi bilgi sistemleri
• Bakanlığın kayıt sistemleri
• Yerinde gerçekleştirilen arazi kontrolleri

Arazinin büyüklüğü, sınıfı ve ekonomik olarak tarımsal üretime uygun olup olmadığı da değerlendirmede dikkate alınacak.

Dikili ve örtü altı araziler kapsam dışında

Dikili tarım arazileri ile sera gibi örtü altı üretim alanları kiralama kapsamına alınmayacak.

Parsel büyüklüğü, arazi sınıfı veya verimlilik durumu ekonomik tarımsal üretim için uygun bulunmayan araziler de komisyon kararıyla o yılki kiralama işlemlerinin dışında tutulabilecek.

Hazineye ait veya devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan tarım arazileri ise bu yönetmelik kapsamındaki özel kiralama sürecine dâhil edilmiyor.

Arazi sahiplerinin itiraz hakkı var

İşlenmediği tespit edilen tarım arazilerinin listeleri, il ve ilçe tarım müdürlükleri tarafından mahallinde, elektronik ortamda ve il müdürlüklerinin internet sitelerinde beş gün süreyle ilan ediliyor.

Arazi sahipleri ve diğer ilgililer, ilan süresi içinde ilgili komisyona yazılı olarak itiraz edebiliyor. İtirazların üç gün içinde değerlendirilmesi ve nihai listenin mülki amir onayıyla kesinleşmesi gerekiyor.

İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, 2025 ve 2026 yıllarındaki incelemelerin tamamlandığını ve ilk yıl ile üst üste iki yıl işlenmeyen arazilere ait listelerin ilan edildiğini duyurdu. Karabük ve Şırnak’ın da aralarında bulunduğu çeşitli illerde benzer duyurular yayımlandı.

Mülkiyet el değiştirmeyecek

Arazinin Bakanlık aracılığıyla kiraya verilmesi, mülkiyetin devredilmesi veya araziye el konulması anlamına gelmiyor.

Kiralanan arazinin tapusu mevcut sahibinde kalacak. Kiracı araziyi yalnızca tarımsal üretim amacıyla ve sözleşmede belirlenen sezon boyunca kullanabilecek. Arazinin vasfı değiştirilemeyecek ve üzerinde tarımsal üretim dışında faaliyet yürütülemeyecek.

Kira süresi, bölgesel hasat takvimi dikkate alınarak en geç 31 Ağustos’ta sona erecek şekilde belirlenecek.

Kira geliri arazi sahibine ödenecek

Kira bedeli, Arazi Kiralama Komisyonu tarafından bölgedeki benzer arazilerin güncel kira değerleri esas alınarak belirlenecek. Verilecek teklifler komisyonun belirlediği rayiç bedelden düşük olamayacak.

Kiralama sonucu elde edilen gelir arazi sahibine ait olacak. Mülk sahibine veya hak sahiplerine ulaşılamaması durumunda kira bedeli, kamu bankasında arazi adına açılacak vadeli hesapta değerlendirilecek.

Mülkiyet ihtilafının çözülmesinin ardından biriken kira geliri ve getirisi, hak sahiplerine payları oranında ödenecek.

Öncelik yerel üreticilerin olacak

Kiralamada öncelik, arazinin bulunduğu köy, mahalle veya yerleşim yerinde ikamet edenlere verilecek. Tarımsal alanda faaliyet gösteren kooperatifler, birlikler, dernekler ve meslek odaları da öncelikli grupta yer alacak.

Aynı öncelik grubundan birden fazla kişinin başvurması durumunda en yüksek kira teklifini veren kişi veya kuruluş kiracı olarak belirlenecek.

Öncelikli gruplardan başvuru çıkmaması halinde diğer isteklilerin teklifleri değerlendirilecek. Başvurular il tarım ve orman müdürlüklerine veya Bakanlığın TED Portalı üzerinden yapılabilecek.

Kiracı yalnızca belirlenen ürünleri yetiştirebilecek

Kiracı, sözleşme süresince Bakanlığın üretim planlamasına uygun ürün veya ürün gruplarını yetiştirmekle yükümlü olacak.

Toprağın yapısına zarar veren uygulamalar yapılamayacak; arazideki çok yıllık bitkiler ve sabit tesisler korunacak. Sözleşmeye aykırı kullanım tespit edilirse kiracıya eksikliği gidermesi için süre verilebilecek. Aykırılığın devam etmesi halinde sözleşme feshedilecek ve arazinin tahliyesi sağlanacak.

Uygulamanın temel amacı, atıl durumdaki tarım alanlarının üretime kazandırılması ve tarımsal arazi kullanımının artırılması olarak açıklanıyor.